al dato

Ista pachina ye en aragonés. As fichas de datos, os mapas y o resto d'a web continuan en castellano por agora. Ver esta página en español

Glosario

Qué significa cada termino

Definicions breus, una idea por frase, a partir d'as metodolochías d'os organismos oficials.

Abandono temprano d'a educación

Porcentache de chovens de 18 a 24 anyos que como muito han rematau l'ESO y no continuan estudiant ni formándose.

Fuente: INE, EPA; Ministerio d'Educación. Veyer: Abandono temprano de la educación-formación. Población de 18 a 24 años.

AROPE (risgo de pobreza u exclusión social)

Porcentache de personas que cumplen por lo menos una d'as tres condicions. Tienen ingresos baixos respecto a a mediana d'o país, sufren carencia material e social severa u viven en un hogar con muita poca actividat laboral. Ye l'indicador que usa a UE pa os suyos obchectivos de pobreza.

Fuente: INE, Encuesta de Condicions de Vida; Eurostat. Veyer: Tasa de riesgo de pobreza o exclusión social (AROPE, objetivo Europa 2030).

Cambio en a forma de medir (ruptura d'a serie)

Cambio en a forma de medir un dato (nueva metolochía, nuevo censo). Puede fer que os valors d'antis y de dimpués no sean d'o tot comparables.

Fuente: INE; Eurostat.

Coeficient de Gini

Mide como de desigual ye o reparto d'os ingresos, de 0 (toz tienen lo mesmo) a 100 (una persona tiene tot). Un valor mas alto indica mas desigualdat.

Fuente: INE, Encuesta de Condicions de Vida. Veyer: Coeficiente de Gini.

Dato provisional

Cifra que l'organismo publica pronto y puede revisar más adientro con información mas completa. En as fichas se marca como provisional.

Fuente: INE; Eurostat.

Deficit publico

Diferencia entre lo que ingresan y lo que gastan en un anyo todas as administracions publicas chuntas (Estau, comunidaz autonomas, ayuntamientos y Seguridat Social). Un valor negativo significa que se gastó mas de lo que s'ingresó.

Fuente: Eurostat e IGAE, procedimiento de deficit excesivo. Veyer: Capacidad (+) o necesidad (−) de financiación de las AAPP (déficit PDE), % del PIB.

Deuta publica (PDE)

Lo que deben todas as administracions publicas, mesurau con as reglas comuns d'a UE (procedimiento de deficit excesivo). Se expresa en porcentache d'o PIB ta comparar entre anyos e países.

Fuente: Eurostat e Banco d'Espanya. Veyer: Deuda según el Protocolo de Déficit Excesivo (PDE). Total Administraciones Públicas. % del PIB.

Diferencial con a UE-27

Cuanto cambió un dato en Espanya menos cuanto cambió en a UE-27 en as mesmas fechas. Auya a separar lo que fue comun a Europa de lo que fue propiu d'Espanya, pero no demostra qué lo causó.

Fuente: Metodolochía d'o Observatorio.

Enerchías renovables sobre o consumo final

Part de tota l'enerchía que se consume (electricidat, calefacción y transporte) que proviene de fuents renovables como o sol, o viento u l'augua.

Fuente: Eurostat; INE. Veyer: Proporción de energías renovables en el consumo final bruto de energía. España, total.

EPA (Encuesta de Población Activa)

Encuesta que l'INE fa cada trimestre en unas 75.000 vivencias pa saber cuantas personas treballan, cuantas buscan empleo y cuantas no fan ninguna d'as dos coses. Ye a fuente oficial d'a taxa de paro.

Fuente: INE, metodolochía d'a EPA. Veyer: Tasa de paro (EPA), Tasa de paro (EPA). Menores de 25 años (16 a 24 años), Ocupados (EPA), Asalariados con contrato o relación laboral temporal, en % del total de asalariados (EPA).

Esperanza de vida naixendo

Anyos que viviría de meya una persona naixida en ixo any si, mientres tota a suya vida, se manteban as taxas de mortalidat d'ixe any.

Fuente: INE, Indicadors Demografics Basics. Veyer: Esperanza de vida al nacimiento.

Gases d'efecto invernadero (CO2 equivalente)

Suma d'as emissions de dióxido de carbon, metano y atros gases, convertidas a a cantidat de CO2 que produciría o mesmo efecto sobre o clima.

Fuente: Eurostat; Inventario Nacional d'Emissions. Veyer: Emisiones de gases de efecto invernadero. Total excluido LULUCF y partidas informativas, Emisiones totales de gases de efecto invernadero de las unidades residentes per cápita. España.

Huella SHA-256

Código que identifica de forma unica un fichero. Si cualquen cambiora una sola cifra d'o fichero orichinal, a huella sería distinta. Sirve pa comprobar que o dato publicau ye o que dió l'organismo.

Fuente: Norma FIPS 180-4.

Indicador coyuntural de fecundidat

Numero medio d'os fillos que tendría una muller a lo largo d'a suya vida si se manteniera a fecundidat de cada edat d'ixe anyo.

Fuente: INE, Indicadors Demografics Basics. Veyer: Indicador coyuntural de fecundidad (hijos por mujer).

Inflación subyacente

IPC sin os alimientos no elaboraus ni os productos enerchetics, que son os precios que mas suben y baixan. Muestra a tendencia de fondo d'os precios.

Fuente: INE, IPC. Veyer: IPC subyacente (general sin alimentos no elaborados ni productos energéticos). Variación anual.

IPC (indice de precios de consumo)

Mide como cambian os precios d'una cesta de biens y servicios que compran os fogars. Quan se diz que a inflación ye d'un 3 %, se parla d'a variación anual d'o IPC.

Fuente: INE, IPC. Veyer: IPC. Índice general nacional. Variación anual, IPC. Alquiler de vivienda principal. Nacional. Variación anual, IPC. Electricidad. Nacional. Variación anual.

JEC (Chunta Electoral Central)

L'organismo que vela por que as elechions s'organizan y se celebran conforme a la lei. Resuelve consultas e recursos y supervisa as juntas electorals de provincia y de zona. Ye regulada en a LOREG.

Fuente: BOE, Lei Cheneral Electoral (LOREG) 5/1985 (BOE-A-1985-11672).

Lei D'Hondt

Fórmula pa repartir os escaños de cada circunscripción. Primero quedan fuera as candidaturas con menos d'un 3 % d'os votos validos. Dimpués se dividen os votos de cada candidatura entre 1, 2, 3… y os escaños se dan a los resultaus mas altos.

Fuente: LOREG, art. 163.

LOREG (Lei Cheneral Electoral)

A lei que regula como se convocan y se celebran as elechions en Espanya, qui puede votar y presentarse, como se reparten os escaños y que reglas rixen mientres a campaña. Ye a Lei Cheneral 5/1985, de 19 de chunio.

Fuente: BOE, Lei Cheneral Electoral (LOREG) 5/1985 (BOE-A-1985-11672).

Maioría absoluta y maioría simple

A mayoria absoluta d'o Congreso ye de 176 de 350 deputaus. A simple ye tener mas votos a favor que en contra entre os presents, sin contar as abstencions.

Fuente: Constitución, arts. 79 y 99.

Nivels d'evidencia (N0 a N3)

Una escala d'ista web que diz dica on se puet afirmar algo d'una mesura. N0, descriptivo: como cambió l'indicador, sin decir nada d'as causas. N1, serie temporal interrumpeba: si i hebo un cambio respecto a la tendencia previa. N2, diferenzias en diferenzias: l'efecto frente a países no afectaus. N3, control sintético: l'efecto frente a una combinación de países que reproduce a trayectoria previa d'Espanya.

Fuente: Metodolochía d'o Observatorio.

Paro rechistrau

Numero de demandants d'empleo inscritos en os servicios publicos d'ochupau (autonomos y SEPE) que cumplen os criterios pa contar como paraus. Exclui, por exemplo, a los demandants que ya tienen un empleo y a os fijos discontinuos en periodo d'inactividat. Ye un rechistro administrativo, no una encuesta, y por ixo no coincide con o paro d'a EPA.

Fuente: SEPE. Veyer: Tasa de paro (EPA).

PIB (producto interior bruto)

Valor d'os biens y servicios finals que se producen en o país mientres un periodo. O PIB real descuenta a subita d'os precios ta comparar cantidaz y no precios.

Fuente: INE, Contabilidad Nacional. Veyer: PIB a precios de mercado. Índice de volumen encadenado (2020=100). Datos corregidos de estacionalidad y calendario, PIB a precios de mercado. Variación anual del índice de volumen encadenado. Datos corregidos de estacionalidad y calendario, PIB a precios de mercado per cápita Precios corrientes.

Presión fiscal

Impuestos e cotizacions socials que recaudan as administracions, en porcentache d'o PIB. No mide cuant paga cada persona, sino cuant se recauda en chunto.

Fuente: Eurostat. Veyer: Ingresos por impuestos y cotizaciones sociales (incluidas imputadas, netos de importes de cobro improbable). Administraciones Públicas e instituciones de la UE. % del PIB.

Puntos porcentuals frente a porcentache

Si o paro pasa d'o 10 % a l'9 %, baixa 1 punto porcentual, pero baixa un 10 % respecto a o suyo valor anterior. Son dos formas diferents de contar o mesmo cambio y se confunden a sobén.

Fuente: Convención estadistica.

Rendimiento d'o bono a 10 anyos e prima de risgo

O rendimiento ye l'interés que se paga por a deuta d'o Estau a uns diez anyos. A prima de risgo ye a diferencia con o d'Alemanya; esta web publica o rendimiento, no a prima.

Fuente: Eurostat e Banco d'Espanya. Veyer: Rendimiento de la deuda pública a largo plazo (criterio de convergencia de Maastricht, ~10 años). España.

Taxa bruta de natalidat

Numero d'naixencias en un any por cada 1.000 habitants. Depende de a fecundidat y tamién de cuantas personas i ha en edat de tener fillos.

Fuente: INE, Indicadors Demografics Basics. Veyer: Tasa bruta de natalidad.

Taxa de paro

Porcentache d'as personas sin empleo que buscan treball y están disponibles pa treballar, sobre o total d'as personas activas (las que treballan y as que buscan). No se calcula sobre tota a población, sino nomás sobre a activa.

Fuente: INE, EPA. Veyer: Tasa de paro (EPA), Tasa de paro (EPA). Menores de 25 años (16 a 24 años), Tasa de paro de larga duración (12 meses o más buscando empleo), 15-74 años. España.

Taxa de risgo de pobreza

Porcentache d'as personas que os suyos ingresos por unidat de consumo son por baixo d'o 60 % d'a mediana d'o país. Ye una mesura relativa. Si toz os ingresos puzan en a mesma proporción, no cambia.

Fuente: INE, Encuesta de Condicions de Vida. Veyer: Tasa de riesgo de pobreza (renta del año anterior a la entrevista).

Taxa de temporalidat

Porcentache de personas asalariatas que tienen un contrato con fecha de fin. Os fijos discontinuos cuentan como indefinidos y a EPA publica a parte cuantos i hai. En os suyos periodos d'inactividat nomás cuentan como ocupaus si continuan facendo con regularidat alguna tasca d'o suyo empleo.

Fuente: INE, EPA. Veyer: Asalariados con contrato o relación laboral temporal, en % del total de asalariados (EPA).

UE-27

Agregau d'os 27 países que forman hue a Unión Europea, calculau por Eurostat con a mesma definición pa toz y ponderau por o tamaño de cada país. Sirve pa saber si un cambio fue propiu d'Espanya u común a tota Europa.

Fuente: Eurostat.

As fichas de datos enlazadas son en castellano.