Qué significa cada tèrme

Definicions breus, una idea per frase, a partir des metodologias deths organismes oficials.

Abandon precòc dera educacion

Percentatge de joves d'entre 18 e 24 ans que, com a maximum, an acabat eths estudis secundaris d'instruccion (ESO) e non continuen ni estudiant ni formant-se.

Font: INE, EPA; Ministeri d'Educacion. Veire: Abandono temprano de la educación-formación. Población de 18 a 24 años.

AROPE (risc de pobresa o d'exclusion social)

Percentatge de personas que cumplen au mens unes deths tres condicions. An ingressos basses en comparacion amb era mediana deth país, patisson carencia material e social severa o viuten en un foguer amb activitat laborau molt baixa. Ei l'indicador qu'utiliza era UE peths objectius de pobresa.

Font: INE, Enquèsta de Condicions de Vida; Eurostat. Veire: Tasa de riesgo de pobreza o exclusión social (AROPE, objetivo Europa 2030).

Canvi en era forma de mesurar (ruptura de serie)

Canvi ena forma deth mesurar una dada (metodologia nòva, cens nòu). Pòt fer que es valors d'abans e d'aquí non siàn pas totau comparables.

Font: INE; Eurostat.

Coficient de Gini

Mesura coma ei desegual eth repartiment deths ingressos, de 0 (tots anen eth meteis) a 100 (una persona ten tot). Un valor mes naut indica mes desegualtat.

Font: INE, Enquèsta de Condicions de Vida. Veire: Coeficiente de Gini.

Dada provisòria

Cifra que eth organisme publica aviat e pòt revisar mès tard amb informacion mès completa. Enes fitxes de dades se marca coma provisòria.

Font: INE; Eurostat.

Deficit public

Diferéncia entre çò qu'ingressen e çò que gasten en un an totes eths administracions publics junts (Estat, comunautats autonomes, ajuntaments e Seguretat Social). Un valor negativ significa qu'ei estat gastat mes de çò qu'ei estat ingressat.

Font: Eurostat e IGAE, procediment de deficit excessiu. Veire: Capacidad (+) o necesidad (−) de financiación de las AAPP (déficit PDE), % del PIB.

Desempleg registrat

Nombre de demandants d'emplec inscriuts enes servicis publics d'emplec (autonoms e SEPE) que complen es criteris per a comptar coma desocupats. Exclús, per exemple, eths demandants que ja tenen un emplec e eths fics discontinus en periòde d'inactivitat. Ei un registre administratiu, pas una enquèsta, e per aquò non concòrda amb eth desocupament dera EPA.

Font: SEPE. Veire: Tasa de paro (EPA).

Deuta publica (PDE)

Quin deuen totes eras administracions publicas, mesurat amb era lei comunau dera UE (procèdiment de deficit excedent). Se exprima en percentatge der PIB per comparat entre annades e païsi.

Font: Eurostat e Banc d'Espanha. Veire: Deuda según el Protocolo de Déficit Excesivo (PDE). Total Administraciones Públicas. % del PIB.

Diferencial amb era UE-27

Quant a canviat un indicador en Espanha mens quant a canviat en era UE-27 en es mateixes dates. Ajuda a separar çò qu'ei estat comun a Euròpa de çò qu'ei estat pròpi d'Espanha, mes non demostra çò que l'a causat.

Font: Metodologia deth Observatori.

Empremta SHA-256

Còdi qu'identifica de forma unica un fichèr. Se algú canvièsse una sola cifra deth fichèr originau, era empremta serié diferenta. Serveish per comprovar que eth dada publicat ei eth qu'ère donat per eth organisme.

Font: Norma FIPS 180-4.

Energias renovablas sus eth consomacion final

Parta dera energia tota que se consom (electricitat, calefaccion e transport) que ven de fonts renovablas coma eth sol, eth vent o era aiga.

Font: Eurostat; INE. Veire: Proporción de energías renovables en el consumo final bruto de energía. España, total.

EPA (Enquèsta de Populacion Activa)

Enquèsta qu'ei fa eth INE cada trimèstre en unas 75.000 vivendas per saber quantas personas trabalhen, quantas cerquen empleg e quantas non fan cap deths dos. Ei era font oficial dera taxa de desempleg.

Font: INE, metodologia dera EPA. Veire: Tasa de paro (EPA), Tasa de paro (EPA). Menores de 25 años (16 a 24 años), Ocupados (EPA), Asalariados con contrato o relación laboral temporal, en % del total de asalariados (EPA).

Esperança de vida en naisher

Ans que viurà de mitjana una persona nascuda en aqueth an se durant tota sa vida se mantenen las taxas de mortalitat deraque an.

Font: INE, Indicadors demografics basics. Veire: Esperanza de vida al nacimiento.

Gases d'efècte estufa (CO2 equivalent)

Soma deths emissions de diòxid de carbon, metan e autres gases, convertits a la quantitat de CO2 que produiría eth mateish efècte sus eth clima.

Font: Eurostat; Inventari Nacional d'Emissions. Veire: Emisiones de gases de efecto invernadero. Total excluido LULUCF y partidas informativas, Emisiones totales de gases de efecto invernadero de las unidades residentes per cápita. España.

Indicador coyunturau de fecunditat

Nombre mitjan deths fijos que agueré una dona durant tota era vida se mantengue eth nivèu de fecunditat dera edat deth an en question.

Font: INE, Indicadors demografics basics. Veire: Indicador coyuntural de fecundidad (hijos por mujer).

Inflacion subjacenta

IPC sens eths aliments non elaborats ni eths products energetics, qu'ei eths prètzes que puèden e baxen mes. Mòstra era tendéncia de fons deths prètzes.

Font: INE, IPC. Veire: IPC subyacente (general sin alimentos no elaborados ni productos energéticos). Variación anual.

IPC (indice de prètzes de consomacion)

Mesura coma canvien eths prètzes detha cèsta de bens e servicis que compren eths fogals. Quan se ditz qu'era inflacion ei deth 3 %, se parla der variacion anual deth IPC.

Font: INE, IPC. Veire: IPC. Índice general nacional. Variación anual, IPC. Alquiler de vivienda principal. Nacional. Variación anual, IPC. Electricidad. Nacional. Variación anual.

JEC (Junta Electoral Central)

Eth òrgan que vela per qu'eres eleccions s'organizen e se celebren conforma a era lei. Resol consultes e recorses e supervisa eres juntas electorales de província e de zona. Ei regulada ena LOREG.

Font: BOE, Lei organica 5/1985 (BOE-A-1985-11672).

Lei D'Hondt

Fòrmula per repartir eths escans de cadascuna circumscripcion. Primièr queden fòra eres candidaturas amb mens deth 3 % des vots valides. Puèi se divisen eths vots de cadascuna candidatura entre 1, 2, 3… e eths escans se donen aths resultats mai alts.

Font: LOREG, art. 163.

LOREG (Lei organica deth Regim Electorau Generau)

Era lei que regula còmo se convocan e se celebran eths eleccions en Espanha, qui pòt votar e presentar-se, còmo se reparten eths escans e ques regles rigen durant era campanha. Ei era Lei Organica 5/1985, de 19 de junh.

Font: BOE, Lei organica 5/1985 (BOE-A-1985-11672).

Majoria absoluda e majoria simpla

Era majoria absoluda deth Congrés ei 176 de 350 diputats. Era simpla ei aver mai vots a favor que en contra entre eths presents, sens comptar eres abstencions.

Font: Constitucion, arts. 79 e 99.

Nivèus d'evidéncia (N0 a N3)

Una escala dera web que diu fins a ont se pòt afirmar quicòm de una mesura. N0, descriptiu: coma canviè eth indicador, sens dir res de causas. N1, serie temporau interrumpida: se i aguet un canvi respect a era tendéncia prèvia. N2, diferéncias en diferéncias: eth efiech respect a païses non afectats. N3, contraròtle sintetic: eth efiech respect a una combinacion de païses que reproduish era trajectòria prèvia d'Espanha.

Font: Metodologia deth Observatori.

PIB (produch interior brut)

Valor deths bens e servicis finals que se produeishen en eth país durant un periòde. Eth PIB real descuenta era pujada deths prètzes per comparar quantitats e non pas prètzes.

Font: INE, Comptabilitat Nacional. Veire: PIB a precios de mercado. Índice de volumen encadenado (2020=100). Datos corregidos de estacionalidad y calendario, PIB a precios de mercado. Variación anual del índice de volumen encadenado. Datos corregidos de estacionalidad y calendario, PIB a precios de mercado per cápita Precios corrientes.

Pression fiscala

Impòsts e cotizacions socials que recauden eres administracions, en percentatge deth PIB. Non mesura quant paga cada persona, sinó quant se recauda en conjunt.

Font: Eurostat. Veire: Ingresos por impuestos y cotizaciones sociales (incluidas imputadas, netos de importes de cobro improbable). Administraciones Públicas e instituciones de la UE. % del PIB.

Punts percentuals enfront de percentatge

Que eth desempleg passe deth 10 % ath 9 %, baxa 1 punt percentau. Pèrò, en comparason cun eth valor anterior, baxa un 10 %. Son dues formas diferentas de comptar es meteis canvi e se confondon sovent.

Font: Convencion estatistica.

Rendiment deth bon a 10 anadas e prima de risc

Eth rendiment ei l'interès que se paga per era deuta deth Estat a uns des anadas. Era prima de risc ei era diferéncia amb eth d'Alemanha; aquesta web publica eth rendiment, pas era prima.

Font: Eurostat e Banc d'Espanha. Veire: Rendimiento de la deuda pública a largo plazo (criterio de convergencia de Maastricht, ~10 años). España.

Taxa bruta de natalitat

Nombre de naissenças en un an per cada 1.000 abitants. Depen dera fecunditat e tanben de quantas personas i a en edat de tener filhs.

Font: INE, Indicadors demografics basics. Veire: Tasa bruta de natalidad.

Taxa de desempleg

Percentatge de personas sens empleg que cerquen trabalh e son disponiblas per trabalhar, sus eth total deras personas activas (eras que trabalhen mès eras que cerquen). Non se calcula sus tota era populacion, mès només sus era activa.

Font: INE, EPA. Veire: Tasa de paro (EPA), Tasa de paro (EPA). Menores de 25 años (16 a 24 años), Tasa de paro de larga duración (12 meses o más buscando empleo), 15-74 años. España.

Taxa de risc de pobresa

Percentatge de personas que eths ingressos per unitat de consomacion son per dessota deth 60 % dera mediana deth país. Ei una mesura relativa. Se totes es ingressos pugen ena meteisha proporcion, canvia pas.

Font: INE, Enquèsta de Condicions de Vida. Veire: Tasa de riesgo de pobreza (renta del año anterior a la entrevista).

Taxa de temporalitat

Percentatge de personas salariadas que tenen un contracte amb data de fin. Eths fics discontinus comptan coma indefinits e era EPA publica a part quant n'i a. Enes lors periòdes d'inactivitat, només comptan coma ocupats se continuen fent amb regularitat quinaque tasca deth lor emplec.

Font: INE, EPA. Veire: Asalariados con contrato o relación laboral temporal, en % del total de asalariados (EPA).

UE-27

Agregat deths 27 païses que forman uèi era Union Europèa, calculat per Eurostat amb era meteisha definicion peths tots e ponderat per eth tamany deth cadun. Serveish per saber se un canvi ère pròpi d'Espanha o comun a tota Euròpa.

Font: Eurostat.

Variacion anual (interanua)

Quant a canviat un indicador en comparason amb eth meteis periòde deth an anterior. Per exemple, l'IPC de seteme comparat amb eth deth mes de seteme deth an anterior.

Font: INE. Veire: IPC. Índice general nacional. Variación anual, IPC subyacente (general sin alimentos no elaborados ni productos energéticos). Variación anual, PIB a precios de mercado. Variación anual del índice de volumen encadenado. Datos corregidos de estacionalidad y calendario, Índice de Precios de Vivienda (IPV). Nacional, general. Variación anual.

Eras fitxes de dades enlazadas son en espanhòu.