Quien decide que: Estau, CCAA y UE
Muitas promesas de campaña tractan d'asietas en as que o Gubierno central no tien a última parola. Ista tabla resume qui tien a competencia principal en cada tema.
A Constitución reparte as competencias entre l'Estau (art. 149 CE) y as comunidaz autonomas (art. 148 CE y os suyos estatutos). Amás, Espanya ha atribuiu a l'Unión Europea o exercicio d'algunas competencias (art. 93 CE). A tabla ye una simplificación: en cada asienta o detalle depende d'os estatutos d'autonomía, d'a churisprudencia d'o Tribunal Constitucional y d'o dreito d'a UE.
| Tema | Competencia principal | Detalle | Norma |
|---|---|---|---|
| Lechislación laboral y salario minimo interprofesional | Estau | O Estau lechisla en materia laboral y fixa o SMI; as CCAA executan parti d'a lechislación (inspección, politicas activas d'ochupau). | art. 149 CE |
| Pensions y Seguridat Social | Estau | Lechislación básica y réchim economico d'a Seguridat Social: Estau. As pensions no contributivas se chestionan por as CCAA. | art. 149 CEart. 41 CE |
| Impuestos | Compartida | A potestat orichinal ye d'o Estau. En as CCAA de réchim común, o IRPF se cede en parti (un tramo autonomico) y atros impuestos se ceden por completo, con capacidat normativa limitada (Patrimonio, Sucesions y Donacions, Transmisions Patrimonials). País Basco y Navarra tienen réchim foral propiu. | art. 133 CEart. 156 CEart. 157 CE |
| Sanidat | Compartida | O Estau fixa as bases y a coordinación cheneral; a chestión d'os servicios de salud ye transferida a as CCAA. | art. 149 CEart. 43 CE |
| Educau | Compartida | L'Estau regula os titols academicos y as normas basicas; as CCAA chestionan o sistema educativo. | art. 149 CEart. 27 CE |
| Vivienda | Compartida | L'ordenación d'o territorio, l'urbanismo y a vivienda son competencias que pueden asumer as comunidaz autonomas; o Gubierno d'Espanya actúa a traviés d'a lechislación civil, fiscal y as bases d'a planificación economica. | art. 148 CEart. 149 CEart. 47 CE |
| Imigración y extranchería | Estau | A nacionalidat, l'immigración, l'estranchería y o dreito d'asilo son competencia exclusiva d'o Gubierno d'Espanya, en o marco d'a Unión Europea (libre circulación, sistema europeu común d'asilo, fronterias exteriors). As comunidaz autonomas chestionan servicios a a población inmigrante (integración, menors). | art. 149 CE |
| Seguridat ciudatana | Compartida | Seguridat publica: Estau, sin perchejo d'as policías autonomas previstas en os estatutos (Ertzaintza, Mossos d’Esquadra, Policía Foral) y d'as policías locals. | art. 149 CEart. 104 CE |
| Tipos d'intrés e inflación | Unión Europea | A politica monetaria d'a zona euro corresponde a o Banco Central Europeu. O Gubierno influye en os precios nomás por via fiscal y regulatoria. | art. 93 CE |
| Aranceles e comercio exterior | Unión Europea | A politica comercial común ye competencia exclusiva d'a Unión Europea (art. 3 TFUE). | art. 93 CE |
| Enerchía y precios d'a electricidat | Compartida | Bases d'o réchim enerchétic: Estau. O mercado interior d'a electricidat ye regulau por normas d'a Unión Europea. As comunidaz autonomas autorizan instalacions en o suyo territorio. | art. 149 CE |
| Defensa y relacionacions internacionals | Estau | Competencia exclusiva d'o Estau. | art. 149 CE |
Cada ficha d'o verificador y cada marcador indica qué administración tien a competencia principal sobre l'indicador. Asina s'evita atribuir al Gubierno central resultaus que dependen sobre tot d'as CCAA u d'a UE, u a l'inverso.
Normas citadas (texto consolidau oficial d'o BOE): Constitución Española (BOE-A-1978-31229).