Nola funtzionatzen duen

Nork erabakitzen du zer: Estatuak, autonomia erkidegoek eta EBk

Kanpainako promesa askok gaiak hartzen dituzte, non Espainiako Gobernuak ez duen azken hitza. Taula honek laburbiltzen du nork duen lehen mailako eskumenik gai bakoitzean.

Konstituzioak eskumenak banatzen ditu Estatuaren (art. 149 CE) eta autonomia erkidegoen artean (art. 148 CE eta haien estatutuak). Gainera, Espainiak Europar Batasunari eskumen batzuk erabiltzeko auzia eman dio (art. 93 CE). Taula sinplifikazio bat da: gai bakoitzean xehetasuna autonomia estatutuetan, Konstituzio Auzitegiaren kazuentzian eta EBren legediaren araberakoa da.

Gaia	Lehen mailako eskumena	Xehetasuna	Norma
Lan arautegia eta gutxieneko soldata	Estatua	Espainiako Estatutak lan-arloko arauak ezartzen ditu eta interprofesional gutxieneko soldata (SMI) finkatzen du; autonomia erkidegoek legearen zati bat exekutatu behar dute (inspekzioa, enplegu-politika aktiboak).	art. 149 CE
Pentsioak eta Gizarte Segurantza	Estatua	Gizarte Segurantzaren oinarrizko legediak eta erregimen ekonomikoa: Espainiako Estatuaren menpe daude. Pentsio ez-kontributiboak autonomia erkidegoek kudeatzen dituzte.	art. 149 CE art. 41 CE
Zergak	Partekatua	Jaureraketa-eskumenik ez du autonomia erkidegoek; eskumen hori Espainiako Estatuarena da. Erregimen orokorreko autonomia erkidegoetan, IRPFaren zati bat (tramu autonomikoa) eta beste zenbait zerga (Ogasunaren, Herentziak eta Donazioak, Ogasun-trantsmisioak) eskaintzen zaizkie, araudi-ahalmen mugatuarekin. Euskadik eta Nafarroak foru erregimen propioa dute.	art. 133 CE art. 156 CE art. 157 CE
Osasuna	Partekatua	Estatuak oinarriak eta koordinazio orokorra finkatzen ditu; osasun-zerbitzuen kudeaketa autonomia erkidegoetara transferitu da.	art. 149 CE art. 43 CE
Hezkuntza	Partekatua	Espainiako Estatutak titulu akademikoak eta oinarrizko arauak erregulatzen ditu; autonomia erkidegoek, berriz, hezkuntza-sistema kudeatzen dute.	art. 149 CE art. 27 CE
Etxebizitza	Partekatua	Lurraldearen antolamendua, hirigintza eta etxebizitza autonomia erkidegoek har ditzaketen eskumenak dira; Estatua zibil, fiskal eta ekonomia-plangintzaren oinarrietako arautze bidez jarduten du.	art. 148 CE art. 149 CE art. 47 CE
Immigrazioa eta atzerritarren egoera	Estatua	Hiztuntza, immigrazioa, atzerritarrentzako arauak eta asilo-eskubidea Espainiaren eskumen esklusiboak dira, Europar Batasunaren markoan (zirkulazio askea, asilo-sistema europarra komunak eta mugako kanpo-mugak). Autonomia erkidegoek immigrazioaren jendeari zerbitzuak kudeatzen dituzte (integrazioa, gazteak).	art. 149 CE
Hiritarren segurtasuna	Partekatua	Segurtasun publikoa: Espainiako Estatuk kudeatzen du, estatutuak aurreikusitako poliziak autonomia (Ertzaintza, Mossos d’Esquadra, Foru Poliziak) eta poliziak lokalak salbu.	art. 149 CE art. 104 CE
Interes-tasak eta inflazioa	Europar Batasuna	Eurogunearen politika monetarioa Europako Banku Zentraleari dagokio. Gobernuak prezioen gaineko eragina fiskal eta arautza bideetatik soilik du.	art. 93 CE
Zergak eta kanpo-merkataritza	Europar Batasuna	Konmerzio-politika komuna Europar Batasunaren eskuetako gaia da (TFUEren 3. artikulua).	art. 93 CE
Energia eta elektrizitatearen prezioak	Partekatua	Energia erregimenaren oinarriak: Estatuak. Elektrizitatearen barne-merkatua UEren araudiek arautzen du. Autonomia erkidegoek haien lurraldean instalazioak baimentzen dituzte.	art. 149 CE
Defentsa eta harreman nazionalak	Estatua	Estatuaren eskumen esklusiboa.	art. 149 CE

Berkatzaileko fitxa bakoitzak eta markagailu bakoitzak adierazlearen gaineko lehen mailako eskumenak duen administrazioa adierazten du. Horrela saihesten da emaitzak erdigoko Gobernuari egotzea, autonomia erkidegoek edo Europar Batasunak eragiten dutenean batez ere, edo alderantziz.

Aipatutako normak (BOEren testu ofiziala): Constitución Española (BOE-A-1978-31229).