Quen decide que: Estado, CCAA e UE
Moitas promesas de campaña tratan de materias nas que o Goberno central non ten a última palabra. Esta táboa resume quen ten a competencia principal en cada tema.
A Constitución reparte as competencias entre o Estado (art. 149 CE) e as comunidades autónomas (art. 148 CE e os seus estatutos). Ademais, España atribuíu á Unión Europea o exercicio de algunhas competencias (art. 93 CE). A táboa é unha simplificación: en cada materia o detalle depende dos estatutos de autonomía, da xurisprudencia do Tribunal Constitucional e dereito da UE.
| Tema | Competencia principal | Detalle | Norma |
|---|---|---|---|
| Legislación laboral e salario mínimo | Estado | O Estado legisla en materia laboral e fixa o SMI; as CCAA executan parte da lexislación (inspección, políticas activas de emprego). | art. 149 CE |
| Pensións e Seguridade Social | Estado | Lexislación básica e réxime económico da Seguridade Social: Estado. As pensións non contributivas xéstanas as comunidades autónomas. | art. 149 CEart. 41 CE |
| Impostos | Compartida | A competencia orixenaria é do Estado. Nas comunidades autónomas de réxime común, o IRPF cédese en parte (un tramo autonómico) e outros tributos cédense por completo, con capacidade normativa limitada (Patrimonio, Sucesións e Donacións, Transmisións Patrimoniais). O País Vasco e Navarra teñen réxime foral propio. | art. 133 CEart. 156 CEart. 157 CE |
| Sanidade | Compartida | O Estado fixa as bases e a coordinación xeral; a xestión dos servizos sanitarios está transferida ás comunidades autónomas. | art. 149 CEart. 43 CE |
| Educación | Compartida | O Estado regula os títulos académicos e as normas básicas; as comunidades autónomas xestionan o sistema educativo. | art. 149 CEart. 27 CE |
| Vivenda | Compartida | A ordenación do territorio, o urbanismo e a vivenda son competencias que poden asumer as comunidades autónomas; o Estado actúa mediante a lexislación civil, fiscal e as bases da planificación económica. | art. 148 CEart. 149 CEart. 47 CE |
| Inmigración e estranxeiría | Estado | A nacionalidade, a inmigración, o estranxeiría e o dereito de asilo son competencia exclusiva do Estado, dentro do marco da UE (libre circulación, sistema europeo común de asilo, fronteiras exteriores). As comunidades autónomas xestionan servizos á poboación inmigrante (integración, menores). | art. 149 CE |
| Seguridade cidadá | Compartida | Seguridade pública: competencia do Estado, sen prexuízo das policías autonómicas previstas nos estatutos (Ertzaintza, Mossos d’Esquadra, Policía Foral) e das policías locais. | art. 149 CEart. 104 CE |
| Tipos de interese e inflación | Unión Europea | A política monetaria da zona euro corresponde ao Banco Central Europeo. O Goberno inflúe nos prezos só por vía fiscal e regulatoria. | art. 93 CE |
| Aranceis e comercio exterior | Unión Europea | A política comercial común é competencia exclusiva da Unión Europea (art. 3 TFUE). | art. 93 CE |
| Enerxía e prezos da electricidade | Compartida | Bases do réxime enerxético: Estado. O mercado interior da electricidade está regulado por normas da UE. As comunidades autónomas autorizan instalacións dentro do seu territorio. | art. 149 CE |
| Defensa e relacións internacionais | Estado | Competencia exclusiva do Estado. | art. 149 CE |
Cada ficha do verificador e cada marcador indica cal é a administración coa competencia principal sobre o indicador. Deste xeito evítase atribuír ao Goberno de España resultados que dependen sobre todo das comunidades autónomas ou da Unión Europea, ou o contrario.
Normas citadas (texto consolidado oficial do BOE): Constitución Española (BOE-A-1978-31229).