Còm foncciona

Qui decideish qué: Estat, CCAA e UE

Moltes promeses de campanha tracten dera matèria en que eth Gubern central non ten era darrièra paraula. Aquesta taula resumís quin ten etha competéncia principau en cadun tema.

Era Constitucion espanhòla repartís eths competéncies entre l'Estat (art. 149 CE) e era comunautats autonomes (art. 148 CE e eths estatuts). A mès, Espanha a atribuit a era Union Europèa l'exercici dera competéncia en qualques matèries (art. 93 CE). Era taula ei una simplificacion: en cadascuna matèria, eth detalh depen deths estatuts d'autonomia, dera jurisprudéncia deth Tribunal Constitucional e deth drech dera UE.

Tèma	Competéncia principau	Detalh	Norma
Legislacion laborau e salari minim interprofessionau	Estat	L'Estat legisla en matèria laborau e fixa eth salari minim interprofessionau (SMI); eres comunautats autonomes executan parti dera legislacion (inspeccion, politicas activas d'ocupacion).	art. 149 CE
Pensions e Seguretat Social	Estat	Legislacion basica e regim economic dera Seguretat Social: Estat. Eres pensions non contributivas se gestionen per las comunautats autonomes.	art. 149 CE art. 41 CE
Impòsts	Compartida	Eth poder originari ei deth Estat. Era CCAA de regim comun ceden en part era IRPF (un tram autonomic) e atres impostos se ceden per complèt, amb capacitat normativa limitada (Patrimòni, Successions e Donacions, Transmissions Patrimonias). Era País Basc e era Navèrra tenen regim forau pròpi.	art. 133 CE art. 156 CE art. 157 CE
Santat	Compartida	L'Estat fixa es bases e a coordinacion generau; era gestion deths servicis de sath ei transferida aths CCAA.	art. 149 CE art. 43 CE
Educacion	Compartida	Eth Estat regula eths titols academiques e eres normes basiques; eres CCAA gestionen es sistèma educatiu.	art. 149 CE art. 27 CE
Vivenda	Compartida	Era ordenacion deth territòri, eth urbanisme e era vivienda son competéncies qu'ei possible que eres CCAA asumen; eth Estat actua per via de legislacion civil, fiscala e bases dera planificacion economica.	art. 148 CE art. 149 CE art. 47 CE
Immigracion e estranhèria	Estat	Era nacionalitat, era immigracion, era estranhèria e eth drech d'asil son competéncia exclusiva deth Estat, dens eth marc dera UE (libre circulacion, sistèma europèu comun d'asil, fronteres extèrnes). Eres CCAA gestionen servicis ath populacion immigrada (integracion, menors).	art. 149 CE
Seguretat ciutadana	Compartida	Seguretat publica: Estat, sens perjudici deths cossos de polícia autonòmics previsits en eths estatuts (Ertzaintza, Mossos d’Esquadra, Policía Foral) e deths cossos de polícia locals.	art. 149 CE art. 104 CE
Tasas d'interès e inflacion	Union Europèa	Era politica monetària dera zona euro correspon ath Banc Central Europeu. Eth Gubern influeix en es prètzes només per via fiscala e regulatoria.	art. 93 CE
Arancèls e comèrci extèr	Union Europèa	Era politica comerciala comunau ei competéncia exclusiva dera Union Europèa (art. 3 TFUE).	art. 93 CE
Energia e prètzes dera electricitat	Compartida	Fondaments deth regim energètic: Estat. Eth mercat interior dera electricitat ei regulat per normes de la UE. Eres CCAA autoritzen instalacions dens eth territòri deths respectius.	art. 149 CE
Defensa e relacions internacionaus	Estat	Competéncia exclusiva deth Estat.	art. 149 CE

Cada fitxa deth verificador e cada marcador indican quina administracion ten etha competéncia principau sus eth indicador. Aital se evita atribuir ath Gubern central resultats que depenen sobretot deths CCAA o dera UE, o ath revès.

Normes citades (tèxte consolidat oficial deth BOE): Constitución Española (BOE-A-1978-31229).