Quién decide qué: Estáu, CCAA y UE
Munches promeses de campaña traten de materies nes que'l Gobiernu central nun tien la última pallabra. Esta tabla resume quién tien la competencia principal en cada tema.
La Constitución reparte les competencies ente l'Estáu (art. 149 CE) y les comunidaes autónomes (art. 148 CE y los sos estatutos). Amás, España atribuyó a la Unión Europea l'exerciciu d'algunes competencies (art. 93 CE). La tabla ye una simplificación: en cada materia'l detalle depende de los estatutos d'autonomía, de la xurisprudencia del Tribunal Constitucional y del derechu de la UE.
| Tema | Competencia principal | Detalle | Norma |
|---|---|---|---|
| Lleislación llaboral y salariu mínimu | Estáu | L'Estáu legisla en materia llaboral y fixa'l salariu mínimu interprofesional (SMI); les comunidaes autónomes executen parte de la llexislación (inspeición, polítiques activas d'emplegu). | art. 149 CE |
| Pensiones y Seguridá Social | Estáu | Lleis básiques y réxime económicu de la Seguridá Social: Estáu. Les pensiones non contributives xérenles les comunidaes autónomes. | art. 149 CEart. 41 CE |
| Impuestos | Compartida | La potestá orixinal ye del Estáu. Nas comunidaes autónomes de réxime común, el IRPF cédese en parte (un tramu autonómicu) y otros impuestos cédense per completu, con capacidá normativa llendada (Patrimoniu, Sucesiones y Donaciones, Transmisiones Patrimoniales). País Vascu y Navarra tienen réxime foral propiu. | art. 133 CEart. 156 CEart. 157 CE |
| Salú | Compartida | L'Estáu fixa les bases y la coordinación xeneral; la xestión de los servicios de salú ta tresferida a les comunidaes autónomes. | art. 149 CEart. 43 CE |
| Educación | Compartida | L'Estáu regula los títulos académicos y les normes básiques; les CCAA xestionen el sistema educativu. | art. 149 CEart. 27 CE |
| Vivienda | Compartida | La ordenación del territoriu, l'urbanismu y la vivienda son competencies que pueden asumir les CCAA; l'Estáu actúa per aciu de la lleixislación civil, fiscal y les bases de la planificación económica. | art. 148 CEart. 149 CEart. 47 CE |
| Inmigración y estranxería | Estáu | La nacionalidá, la inmigración, l'extranxería y el derechu d'asilu son competencia esclusiva del Estáu, dientro del marcáu de la UE (llibre circulación, sistema européu común d'asilu, fronteres esteriores). Les CCAA xestionen los servicios pa la población inmigrante (integración, menores). | art. 149 CE |
| Seguridá ciudana | Compartida | Seguridá pública: competencia de l'Estáu, ensin perxuiciu de les policíaes autonómiques previstes nos estatutos (Ertzaintza, Mossos d’Esquadra, Policía Foral) y de les policíaes llocales. | art. 149 CEart. 104 CE |
| Tipos d'interés e inflación | Unión Europea | La política monetaria de la zona euro correspuende al Bancu Central Européu. El Gobiernu inflúi nos precios namái per aciu de la vía fiscal y regulatoria. | art. 93 CE |
| Aranceles y comerciu esterior | Unión Europea | La política comercial común ye competencia esclusiva de la Unión Europea (art. 3 TFUE). | art. 93 CE |
| Enerxía y precios de la eletricidá | Compartida | Bases del réxime enerxéticu: Estáu. El mercáu interior de la eletricidá ta reguláu por normes de la UE. Les CCAA autorizan instalaciones dientro del so territoriu. | art. 149 CE |
| Defensa y rellaciones internacionales | Estáu | Competencia esclusiva del Estáu. | art. 149 CE |
Cada ficha del verificador y cada marcador indica qué alministración tien la competencia principal sobre l'indicador. Asina evítase atribuyir al Gobiernu central resultaos que dependen sobre too de les CCAA o de la UE, o al revés.
Lleis citaes (testu consolidáu oficial del BOE): Constitución Española (BOE-A-1978-31229).